बाेली । बैशाख १७ – पाल्पाको निस्दी गाउँपालिका–७ चारघरे नजिकैको भीरबाट लु १ ज १९४१ नम्बरको जीप खस्दा पाँच जनाको घटनास्थलमै ज्यान गएको छ ।
गाडीको गति नियन्त्रण नभएको थाहा पाएर हामफालेका २६ वर्षका रिम बहादुर घर्ती बाँच्न सफल भएका छन् । जीप दुर्घटनामा परेर दुलाहाका बाबु ५८ वर्षका सन्तबहादुर सारुको ज्यान गएको छ । बेहुला र बेहुली दुलहीको माइतीमा छाडेर जन्ती लिएर फर्कंदै गरेको जीप बीच बाटोमै दुर्घटनामा परेको हो । हुवासबाट भिरपानी तर्फ जाँदै गरेको जन्ती बोकेको जीप साँझ ५ः३० बजे दुर्घटनामा परेकोे थियो । जीप सडकबाट ३ सय ५० मिटर तल खसेको छ ।
दुर्घटनामा परि निस्दी गाउँपालिका–७ चारघरेका अन्दाजी ४६ वर्षका खड्गबहादुर सोमै, ५६ वर्षीय देविलाल खन्गाह, बेहुलाका बुबा ५८ वर्षका सन्तबहादुर सारु, ४६ वर्षीय लालबहादुर सारु र निस्दी गाउँपालिका–५ गल्धाका अन्दाजी २६ वर्षका चालक बुद्धिबल सोतीको ज्यान गएको प्रहरीले जनाएको छ ।

हिजोको विवाह मण्डप, आजको काजक्रिया स्थल
हुवास गाउँका २२ वर्षीय श्यामबहादुर सारु र सोही गाउँपालिका वडा नम्बर ४ मित्याल भीरपानी गाउँकी अन्दाजी २२ वर्षीया लालमाया वयम्बु मगर (सारु) बीच लामो समयदेखिको प्रेम सम्बन्ध थियो । श्यामबहादुर वैदेशिक रोजगारीका लागि ओमनमा गएका थिए । सो वडाका वडा सदस्य एवं उक्त विवाहमा जन्ती गएका लालबहादुर सारुका अनुसार श्यामबहादुर चैत २० गतेतिर घर आए । यही वैशाख ९ गते श्यामबहादुरले प्रेम गरेर मायालाई विवाह गरी ल्याए । केटाकेटी दुवै पक्षका परिवारबीच हार्दिकता बढ्यो । फलतः वैशाख १६ गते सोमबार विधिवत विवाहको साइत जुर्यो । दुर्भाग्य ढोगभेट फुकाएर दुलहीको घरबाट हिँडेको आधा घण्टा नबित्दै विवाहको जीप भीरबाट पल्टियो । बेहुलाबेहुली बाँचे पनि उनीहरुले नवजोडीले दुर्घटनामा बाबु भने गुमाएका छन् । बेहुला श्यामबहादुरका बाबु सन्तबहादुर सारुको दुर्घटनामा मृत्यु भयो ।
हिजो जग्गेमा रहेका बेहुला आज क्रिया गर्न बाध्य छन् । मण्डप स्थल काजक्रिया स्थल बनेको छ । जन्तीहरु मलामी बनेका छन् । पोष्टमार्टमको रिर्पोटपछि दाहसंस्कार गर्न जानेछन् ।

खुशी एकैछिनमा पीडामा परिणत
निस्दी गाउँपालिका वडा नं.४ हुवासका सन्तबहादुर सारुको घर सोमबार बिहान हर्ष र उल्लासको सीमा थिएन । छोरा श्यामबहादुरको विवाहको ढोगभेट फुकाउने दिन भएकाले सन्तबहादुरको परिवारमा खुशी छाउनु स्वाभाविक थियो । बिहानैदेखि सिँगारपटार गरेर जन्त जानेहरुको चहलपहल हुने नै भयो । भोज भतेरको तयारी पनि चल्दै थियो । एक हप्ताअघि प्रेम विवाह गरेका श्यामबहादुरको विधिवत विवाह ढोगभेट फुकेपछि हुँदै थियो ।
जन्तीहरु बाजागाजासहित बेहुलीको माइततर्फ लागे । मगर समुदायको रीतिरिवाजअनुसार टीकाटालो भयो । दिउँसो अबेरसम्म खानपिन गर्दै जन्तीहरुले रमाइलो गरे । साँझ घर फर्किने बेलासम्म जन्ती रमाइरहेका थिए । मगर समुदायको विवाह मदिरा पनि पिउनै नै भए । जीप चालकले सगुनको मदिरा सेवन गरे । बेहुलीको घरबाट बिदावारी भएर निस्केको जन्तीको टोली निस्दी गाउँपालिका वडा नम्बर ६ को अर्चले धोबला र ७ को ज्यामिरेका बीचमा चारघरे भन्ने स्थानसम्म सकुशल आइपुग्यो । जहाँ कच्ची सडक र अफ्ठ्यारो बाटो सुरु भएपछि सबैलाई ओर्लन लगाइयो । १२÷१३ जना जिपबाट झरेर हिँड्दै आए । बढी मदिरा सेवन गरेका बुढापाकाहरु जिपबाट ओर्लेनन् । केहीबेरमा जीप गुल्टेको आवाज आयो । भीरबाट गल्र्यामगुर्लुम्मै गुल्ट्यो । जीपमा रहेका ६ जनामध्ये एक जना भने हाम्फालेर बाँच्न सफल भए । अरू ५ जनाको ज्यान गयो ।
पाल्पा जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रमुख एसपी विश्वमणि पोखरेलसँग हामीले घटनाको सूचना पाएपछि सम्पर्क राख्दा उनी आफै पनि घटनाबारे बुझ्न व्यस्त थिए । त्यसका बाबजुद पनि पोखरेलले भने, ‘यति मात्रै तपाईंसँग सेयर गर्छु कि जन्ती लिएर आएको लु १ ज १९४१ नम्बरको जीप दुर्घटना भएको हो । घटना स्थलमै पाँच जनाको मृत्यु भएको छ । अरू केही खुलेको छैन । त्यसतर्फ प्रहरी टोली जाँदै छ ।’साँझ अबेर जिल्ला प्रहरी कार्यालयबाट दुर्घटनाको विस्तृत विवरणको मेल आयो । जिप दुर्घटना निस्ती गाउँपालिका ६ को अर्चले धोबला र वडा नम्बर ७ को ज्यामिरे चारघरे भन्ने स्थानमा भएको रहेछ ।

भिरमा लास रातभरि रुवावास
बेहुला श्यामबहादुर सारुका घरमा जन्तीका लागि भोज भतेर तयार गर्न भ्याइनभ्याई भइरहेका बेला एक्कासी दुःखद् खबरले गाउँमा रुवावासी चल्यो । रातको अन्धकारमा अन्कटार भीरमा शव कहाँ छन् भन्ने अत्तोपत्तो थिएन । शवहरु यत्रतत्र छरिएका थिए । इलाका प्रहरी कार्यालय रामपुरका प्रमुख प्रहरी निरीक्षक भुपालसिंह राना साँझ ६ बजेदेखि राति ११ बजेर ३५ मिनेटसम्म टेलिफोन सम्पर्कमा थिए । उनसँग घटनाको अपडेट लिइरह्यौँ । अन्तिममा उनले सेना, प्रहरी र सशस्त्र प्रहरीले शवमाथि बाटोमा ल्याई पोस्टमार्टमका लागि सदरमुकाम तानसेन पठाउन लागेको जानकारी दिए । अनकन्टार भीरमा डोरी र बाँसको सहायताले तिनवटै सुरक्षा निकालयले ज्यानको बाजी लगाएरै भीरबाट शवमाथि ल्याएका थिए । तीनवटै सुरक्षा निकायका प्रमुखसहितका अधिकृत पनि उद्धार कार्यमा मध्यरातसम्म खटिए । दुर्घटना भएकाले पोष्टमार्टमका लागि शव तानसेन ल्याए । मृतकका आफन्तजन शव बुझ्न अस्पतालमा आएका छन् । शव बुझेर दाहसंस्कारका लागि तयारी गरेका छन् ।

बाेली। गुरु पुरोहितहरु सत्यवादी थिए । त्याग र समर्पणको भावना बोक्दथे । उपकार र परोपकार गर्न जीवन व्यस्त रहन्थे । आज त्यो युग फेरिएको छ । पण्डितहरु दक्षिणामा बोलकबोल गरेर मात्र धार्मिक यज्ञमा आउने गर्दछन् । बाटोघाटो निर्माण गर्ने, पुल बनाउने, ठुल्ठूला आयोजना ठेक्कापट्टामा लिने सुनिन्थ्यो । अहिले धार्मिक कार्य नै ठेक्कामा लिने प्रचलन बढेको छ । यज्ञयज्ञादीलाई ठेक्कामा सञ्चालन गर्ने बानीको विकास गरेका छन् । धार्मिक महायज्ञहरु आस्था र शास्त्रको ज्ञानभन्दा अर्थ संकलनको माध्यम बन्न थालेका छन् ।

गाउँ सहर सबैतिर आयोजित महायज्ञमा शास्त्रको प्रवचन, संस्कार पद्धति र संस्कृतिका विषयमा भन्दा आर्थिक संकलनमा आयोजकको ध्यान केन्द्रित हुन थालेकोमा सरोकारवालाले चिन्ता प्रकट गरेका छन् । आयोजकमाथि पैसा हिनामिना गरेको र व्यास पण्डितहरुमाथि धर्मको व्यापार गरेको गम्भीर आरोप लागेको छ ।

श्रीकृष्ण महाराजलले तेल्घामा आयोजित गणेशधाम यज्ञबाट टेन्ट, विजुली, गायक खर्च र दक्षिणा गरेर १८ लाखभन्दा बढी र भालेबासबाट २५ लाख रुपैँया लगेका छन् । रिब्दीकोटको सरस्वती माध्यमिक विद्यालयको स्तरोन्नतिका लागि सञ्चालित महायज्ञबाट पण्डित इश्वरशरण महाराजजीले २० लाख रुपैँया बुझेकाे स्थानीय बासिन्दाले बताएका छन् । मदनपोखराको कमलेश्वर मन्दिरमा आयोजित शिव पुराण महिमा विशेष महायज्ञमा ९ \१० लाख रुपैँया बचत हुने अनुमान गरिएको अध्यक्ष जीवनाथ पाण्डेयले जानकारी दिनुभयो । महायज्ञमा पण्डित पुरुर्षोत्तम शरण शास्त्री र उहाँका सहयोगीहरुले ३ लाख रुपैँया दक्षिणा पाएका छन् । आयोजकहरुले टेन्ट र वाद्यवादन सामग्री छुट्टै व्यवस्था गरेका थिए ।

लाेकेश्वर महादेव मन्दिर पूर्वखाेलामा १८ महापुराण र ८ उपपुराणको महायज्ञ लगाइसक्नुभएका विद्वान नीलकण्ठ न्यौपानेले महायज्ञहरु धर्मका नाममा व्यापार बनिरहेको बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, ‘यज्ञका नाममा सुकृति हैन, विकृति फैलिरहेको छ । गुरु पुरोहित त्यागी बन्नुपर्नेमा दक्षिणाको मोलमोलाई गर्ने अवस्था छ ।’ महायज्ञमा हुने खर्च पारदर्शी नहुने, दान प्राप्त जग्गा नामसारी नहुने र पैसा हिनामिना हुने गुनासो पनि आइरहेका छन् ।

तामझाम र राजर्षी ठाँटबाँटसँग आउने पण्डितहरुले महायज्ञको दक्षिणामा बोलकबोल गरिरहेका छन् । कतिपय स्थानमा मूल पण्डितले ग्रन्थै नर्फकाउने अवस्था पनि देखिन्छ । आदर्श पुरुषका रुपमा मानिने गुरुहरुले पैसा कुम्लो बोकेर हिंड्दा सामाजिक सम्मान मात्र होइन धार्मिक आस्थासमेत घट्न पुगेको छ ।

सरस्वती माध्यमिक विद्यालय जल्पामा आयोजित महायज्ञमा आयोजकले ४ लाख ५० हजार दक्षिणा दिँदा पण्डित नारायण न्यौपाने आयोजकसँग रिसाएर फर्किएको स्थानीय बासिन्दाले बताएका छन् । चन्द्र माध्यमिक विद्यालय चापपानीमा आयोजित महायज्ञबाट भने उहाँले दक्षिणा र कलाकार खर्च भनेर ५ लाख रुपैंया लिएका छन् । यो रकमलाई आयोजकहरुले अन्यत्रको तुलनामा आफूहरुले कम दिएको बताएका छन् ।

जल्पामा पण्डितसँग आएका कलाकारहरुले खैरनीबाट २ जना युवती समेत भगाएर लगेका छन् । गुरु त्यागी हुनुपर्ने, दक्षिणामा कबोल गर्न नहुने मान्यता भत्काउँदै यज्ञयज्ञादीलाई ठेक्कामा सञ्चालन गर्ने प्रवृति बढेको छ । सरोकारवालाले महायज्ञमा गजल, झाम्रे, लोकगीतमा दर्शक नचाएर मनोरञ्जन दिने र सम्पत्ति कमाउने माध्यम बन्नुलाई सामाजिक विकृति भनेका छन् ।

बोली । बैशाख १३– जलश्रोतको धनी देशमा खानेपानी महंगो छ । सामान्यतया १ लिटर पानी रहेको बोतललाई २५ रुपैंया पर्छ । बजार उपलब्ध यो पानी ‘मिनरल’ होइन, ‘प्रोसेसिङ’ गरिएको हो । अझ होटल रेष्टुरेन्ट र भीडभाडका बेला ३० रुपैंयासम्म लिन्छन् ।

तानसेनमा पाल्पाली दि स्वच्छ पिउनेपानी र न्यू लुम्बिनी प्रोडक्सनले पानी प्रशोधन गरी बिक्री गर्दछन् । यद्यपी बजारमा विभिन्न नामका पानी बिक्री भइरहेका छन् । उत्पादक कम्पनीहरूले प्रति बोतल औषत १२ रूपैंयामा बिक्रेतालाई दिने गरेका छन् । यो रकम आफैमा उत्पादकको नाफासहितको मूल्य हो । त्यो नाफामाथि खुद्रा बिक्रेताले सेवा शुल्क लिन सक्छन् तर यहाँ अधिकतम् नाफा लिने गरेका छन् । एउटै बोतलमा दोब्बरभन्दा बढी मूल्य लिनु अचाक्ली महंगो हो ।

उद्योगीले पानीको बोतलमा खुद्रा मूल्य नराख्ने र व्यवसायीले मनपरी ढंगले मूल्य लिने प्रवृत्ति बढ्दै गएको छ । उद्योगीले व्यापारीलाई हेरेर अधिकतम् खुद्रा मूल्य तोक्दैनन्, त्यसको प्रत्यक्ष असर उपभोक्तालाई पर्ने गरेको छ । जिल्ला प्रशासन कार्यालय पाल्पाका प्रशासकीय अधिकृत हुमबहादुर पाण्डेले हरेक उत्पादनमा मूल्य, तौल र म्याद सकिने मिति उल्लेख गर्नुपर्ने बताउनुहुन्छ । उहाँले भन्नुभयो, ‘उद्योगीले उपभोक्ताको हित नसोच्ने र उपभोक्ताले आफूले प्रयोग गर्ने वस्तुको वास्तविक मूल्य थाहा नपाउने हो भने महंगी बढिरहन्छ ।’

नियमित बजार अनुगमन र उपभोक्ताको सचेतनाको कमीका कारण वस्तु तथा सेवाको मूल्य अचाक्ली बढ्न पुगेको छ । उपभोक्ता हित संरक्षण मञ्चका अध्यक्ष कृष्णराज अधिकारीले उपभोक्ता पानीदेखि दूधसम्म, खाद्यान्नदेखि लत्ताकपडासम्म ठगिनुपरेको बताउनुहुन्छउ । अधिकारी भन्नुहुन्छ, ‘उद्योगीले भन्दा कैयन् गुणा नाफा व्यापारीले लिएका छन्, उनीको लगानी, श्रम र मेहनत केही छैन । पानी पनि खान नसकिने स्थिति बन्यो ।’

मिनरल वाटर अर्थात् बोतलको पानीको विषयमा जनगुनासो बढेपछि उद्योग वाणिज्य तथा उपभोक्ता संरक्षण निर्देशनालय भैरहवाले तानसेनमा बजार अनुगमन गरेको छ । तानसेनस्थित दि स्वच्छ पिउनेपानी बारुदखान र न्यू लुम्बिनी प्रोडक्सन ठाँटीको उद्योगमा पुगेर निर्देशनालयले अनुगमन गरेको हो । टोलीले उद्योगमा अटोमेटिक मेशिन नभएको, मूल्य सूची नभएको, ल्याव रिपोर्ट नियमित नरहेको, भण्डारण कक्ष व्यवस्थित नरहेकोले तत्काल सुधार गर्न दुबै उद्योगलाई निर्देशन दिएको छ । उद्योग वाणिज्य तथा उपभोक्ता संरक्षण निर्देशनालयका निरीक्षक राजकुमार घिमिरेले तानसेनका दुबै खानेपानी उद्योगलाई बैशाख १३ गतेदेखि पानीको बोतलमा खुद्रा मूल्य राखेर पठाउन निर्देशन दिइएको जानकारी दिनुभयो ।

बाेली । वैशाख ८ – संघीय संसदको बजेट अधिवेशन वैशाख १६ गतेदेखि सुरू हुने भएकाे छ ।

सरकारको सिफारिसमा राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले वैशाख १६ गतेका लागि बजेट अधिवेशन अर्थात संसदको वर्षे अधिवेशन आह्वान गर्नुभएकाे छ । याे वर्षे अधिवेशनमा सरकारको नीति तथा कार्यक्रम र बजेट प्रस्तुत गरिनुका साथै त्यसमाथि छलफल गरेर पारित गरिन्छ ।

संविधानको व्यवस्थाअनुसार जेठ १५ गते संसदमा बजेट पेश गर्नुपर्छ । त्यसअघि सरकारको नीति तथा कार्यक्रम राष्ट्रपतिले प्रस्तुत गर्ने प्रचलन छ । यसवर्ष वैशाख २० गते राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले संसदमा सरकारको नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत गर्ने संघीय संसद सचिवालयले जानकारी दिएको छ ।