नारायण अधिकारी – 
चिदिपानी स्कूल मा ६ कक्षामा भर्ना हुन जादा मेरो बर्तन भैसकेको थियो । बर्तन गरेपछी जे पाइ खान हुँदैन भन्ने थियो । म सङ्ग सङ्गै एउटै बेन्चमा बस्ने झेस्काङ का थमन बहादुर थापा (लाहुरेका छोरा थिए, खाइलाग्दा लोर्के) उनी भन्जिङ पोखरामा डेरा गरी बस्थे ।

एकदिन उनले मलाई आफ्नो डेरामा बस्ने गरी लगे ।साझ खाना खाने बेलामा घरभेटी आमैले दाल, भात र कटौरामा सिखार (मासु) टक्राउनु भयो । घरमा सिखार भनेको बर्षमा दुइ फेरा मात्र खाइन्थ्यो ठूलो दशै र चैते दशैमा । ओहो ! न दशै न चैते दशै, बीचमै खान पाइयो । तहले मासु भात खाए । साझ नाच हेर्न गैयो । बुढिकोट स्कूलमा र आएर सुतियो ।

भोलिपल्ट पनि भात खादा हिजोको बाँकी टाकी मासु फेरी लुड्याइयो ।

खाना खाएर स्कूल जादा बाटोमा गफ भयो( तिमीहरु घरमा के को सिखार खान्छौ ?

खसिको ।

म त खसी कहिले खान्न । खसिको मासुले सर्दी गर्छ । सधै कुखुराको मात्र खान्छु ।

मेरो मनमा चिसो पस्यो र सोधें हिजो खाएको के को मासु हो र ?

कुखुराको त हो नि, चिनेनौ ?

म त खङरङ्गै भए । हे भगवान ! मैले कुखुराको मासु खाए त ? बर्तन गरेको, बाहुनको छोरो (कुखुरा त खानै नहुने । लौ नासियो, घरमा थाह पाए के होला ? मलाई भाउन्न भयो, ठूलै गल्ती गरेको महशुस गरें र डरले निधार, कान पूरै रातो भयो ।

स्कूल पुगेर क्लास लिइरहदा पनि मेरो मन त्यही कुखुराको सिखारमा गयो । पढाएको केहि बुझिन ।
तर सिखार को स्वाद भने जिब्रोमा झुन्डिरह्यो । खुब मिठो थियो ।

कसैलाई भन्नु भएन । तैं चुप, मै चुप ।

माया बस्याल – 
जेठ २८ – माथागढी गाउँपालिकामा एकै दिन थप १२ जनामा कोरोना भाइरस संक्रमण पुष्टी भएको छ ।

यसअघी संक्रमण पुष्टी भईसकेका एकजनाको संभावित सम्पर्कमा आएकाहरुको स्वाब परिक्षणपछी थप १२ जनामा कोरोना भाईरस संक्रमण पुष्टी भएको हो । यसअघि पुष्टी भईसकेका व्यक्तिको संभावित सम्पर्कमा आएका २२ जनाको स्वाब संकलन गरी परिक्षण गरिएको थियो । थप संत्रमितहरु पहिले नै संक्रमित भईसकेका व्यक्ति संगै क्वारेन्टाइनमा बसेका थिए । याे सँगै माथागढी गाउँपालिकामा मात्रै संक्रमितहरुको संख्या १३ पुगेको गाउँपालिका अध्यक्ष सन्तोष थापाले जानकारी दिनुभयो । 

कोरोना भाईरस संक्रमितहरुलाई तानसेनको आईसोलेसनमा लैजाने तयारी रहेको गाउँपालिकाले जनाएको छ । संक्रमितहरु सबैको स्वास्थ्य अवस्था सामान्य रहेको छ । गाउँपालिकामा ठुलो संख्यामा कोरोना संक्रमितहरु बढ्दा सर्वसाधारणहरु त्रसित अवस्थामा छन् । गाउँपालिकाले सबैलाई सजग र सतर्क रहन अुनुरोध गरेको छ ।

विजयकुमार बौडेल – 
जेठ २९ – कोरोना भाईरस संक्रमितको सम्पर्कमा आउन सक्ने व्यक्तिहरु बस्ने क्वारेन्टिनलाई महिला तथा बालबालिकामैत्री बनाउन पर्पल फाउण्डेसनले पहल थालेको छ ।

अरु सामान्य व्यक्तिलाई भन्दा फरक चिज आवश्यक पर्ने भएकाले क्वारेन्टिन महिला तथा बालबालिकामैत्री हुनुपर्ने भन्दै पर्पल फाउण्डेसनले लैंगिक मैत्री क्वारेन्टिन र राष्ट्रिय महिला आपतकालिन कोष निर्माण गर्न सरकारलाई आग्रह गरेको हो ।

कैलालीको धनगढी गौरीफण्टा नाकाबाट आएका एक हजार भन्दा धेरै महिला तथा बालबालिकाहरुलाई पर्पल फाउण्डेसनले पर्पल झोला वितरण गरेको छ । पर्पल झोलामा बालबालिकाका लागी कपडा र महिलाका लागी सेनिटरी प्याड लगाएतका सामग्री रहेको हुन्छ ।

पछिल्लो समय कपिलवस्तुमा कोरोना भाईरसको संक्रमण बढेकोले त्यहाँको क्वारेन्टिनमा पर्पल झोला वितरण गर्ने योजना रहेको ले बताउनुभयो । कोरोना भाईरसको संक्रमण बढेसंगै गत चैत्र महीनामा औषधी उपलब्ध नभएर मात्र ५० भन्दा बढी सुत्केरी आमहरुले ज्यान गुमाईसकेका भन्दै सरकारको त्यसतर्फ ध्यान दिन जरुरी रहेको पपर्ल फाउण्डेसनकी सिर्जना काफ्लेले बताउनुभयो ।

क्वारेन्टिनलाई महीला, बालबालिका तथा अपाङ्गमैत्री बनाउन न्युनतम मापदन्ड आवश्यक छ । न्यूनतम मापदन्ड निर्माणले फरक आवश्यकता भएका समुदायलाई सहयोग र राहत छिटो पुग्ने पर्पल फाउण्डेसनको विश्वास रहेको छ ।

स्थानिय तहको सहकार्यमा महिला तथा बालबालिकालाई क्वारेन्टिनमा सहज होस् भनी योजना बनाएर काम गर्न लागेको फाउण्डेसनकी काफ्लेले बताउनुभयो । पर्पल फाउण्डेसनले क्वारेन्टिनमा रहेका महीला तथा बालबालिकालाई आवश्यक सहयोग गरिरहेको छ ।

विजयकुमार बौडेल – 
२७ जेठ – रिब्दीकोट गाउँपालिकाले पर्यटकिय क्षेत्रको सरसफाई तथा मर्मत सुधारलाई प्राथमिकता दिएर प्रधानमन्त्री रोजगार कार्यक्रम सुरु गरेको छ ।

रिब्दीकोट गाउँपालिकाले जलेश्वर क्षेत्रको पर्यटकिय विकासका लागी प्रधानमन्त्री रोजगार कार्यक्रम अन्र्तगतका कामदारहरुलाई सरसफाई तथा मर्मत सुधारलाई प्राथमिकता दिएर काम सुरु गरेको हो । स्थानिय तहमा जनप्रतिनिधि निर्वाचित भईसकेपछी रिब्दीकोट गाउँपालिकाले पर्यटकिय क्षेत्र जलेश्वरलाई प्रमुख प्राथमिकता दिएर योजना सञ्चालन गरिरहेको छ ।

गाउँपालिका अध्यक्ष नारायण बहादुर जिसीले जलेश्वरमा १ सय ८ गौमुखी धारा र १ सय ८ शिवलिङग निर्माणको अन्तिम चरणमा पुगेको जानकारी दिनुभयो । गाउँपालिका प्रमुख प्रशासकिय अधिकृत ऋषिराम अर्जेलले ८ वटै वडामा प्रधानमन्त्री रोजगार कार्यक्रम सञ्चालन हुने जानकारी दिनुभयो । प्रधानमन्त्री रोजगार कार्यक्रम अन्र्तगत रिब्दीकोटमा ४८ लाख रुपैंया बराबरको काम गरिने प्रमुख अर्जेलले जानकारी दिनुभयो ।

पर्यटकिय क्षेत्र संगै रिब्दीकोट गाउँपालिकाले प्रधानमन्त्री रोजगार कार्यक्रमलाई सडकको ढलभल सुधारलाई समेत प्राथमिकता दिएर काम गरिरहेको छ । खस्यौली र रिब्दीकोटको टावर नजिकै ढलभल र सडक सुधारको काम भईरहेको गाउँपालिका अध्यक्ष जिसीले बताउनुभयो ।
रिब्दीकोट गाउँपालिकाले आयमुलक र वृक्षारोपणमा समेत प्रधानमन्त्री रोजगार कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने भएको छ ।

बागबानी, कृषी कार्यालय र जिल्ला बन कार्यालय संग समन्वय गरेर टिमुर, अमृसोलगाएत घाँस तथा फलफुलका विरुवा रोपण गरेर आम्दानीमुलक कार्यक्रम गर्ने गाउँपालिकाले जनाएको छ । विदेशबाट आएका तथा विपन्न र श्रम गर्न चाहनेहरुलाई रोजगार कार्यक्रममा प्राथमिकता दिएको गाउँपालिका अध्यक्ष जिसीले बताउनुभयो । जलेश्वरमा ६७ जना र हार्थोकमा ४० जनाले काम सुरु गरेर आजबाट कार्यक्रमको सुरुवात गरिएको हो ।

जेठ २६ – तानसेन नगरपालिकाले चालु वर्ष विग बुद्ध परियोजनामा विनियोजन गरेका बजेट धमाधम रकमान्तर गरिरहेको छ ।

चालु वर्षमा विग बुद्ध परियोजनाको काम अगाडि नबढेपछि कोरोना रोकथाम, नियन्त्रण तथा उपचार र विभिन्न नयाँ योजनामा रकम रकमान्तर गरेको छ । नेपाल सरकारले शसर्त बाहेकका योजना रकमान्तर गरी स्वास्थ्य सुरक्षा अपनाउन स्वीकृति प्रदान गरेको छ । तानसेन नगरपालिकाको पछिल्लो कार्यपालिकाको बैठकले बर्तुङ नयाँपाटी सडक बिस्तारका लागि ९९ लाख ५० हजार रकम रकमान्तर गरेको हो ।

यसैगरी त्रिभुवन बहुमुखी क्याम्पस बतासेडाँडामा मोटरबाटो छेउमा पर्खाल लगाउन आवश्यक बजेट रकमान्तर गर्ने निर्णय गरेको छ । विग बुद्ध परियोजनाको विपी स्मृति पुस्तकालयका लागि ५ लाख, ज्ञानमाला संघ आनन्द बिहारलाई १ लाख, पत्रकार विमामा ५७ हजार ४० र सनराइज टेलिभिजनलाई ५० हजार रकम रकमान्तर गरिएको छ ।

नगरपालिका आफै र समुदायले सञ्चालन गरेका क्वारेन्टाइनमा पनि रकम रकमान्तर गरिएको छ । कार्यपालिकाको बैठकले सामुदायिक क्वारेन्टाइन सञ्चालनका लागि वडामा विनियोजन भएको तर काम हुन बाँकी योजना तथा कार्यक्रमको रकम रकमान्तर गर्न सैद्धान्तिक सहमति दिएको तानसेन नगरपालिकाका प्रमुख अशोककुमार शाहीले बताउनुभयो ।

तानसेन ८ र ९ ले सामुदायिक क्वारेन्टाइनका लागि १÷१ लाख रुपैँया रकमान्तर गरिसकेका छन् । अधिकांश वडाले पनि आगामी नगरसभाबाट अनुमोदन गर्ने गरी विभिन्न योजनामा खर्च हुन नसकेका रकम अन्य योजनामा रकमान्तर गरिरहेका छन् ।

नगरपालिकाले सञ्चालन गरेको दुई प्रकारका क्वारेन्टाइन मध्ये समुदायले सञ्चालन गरेका क्वारेन्टाइन वडा तहमा रहेको र खाना तथा आवासको प्रबन्ध कमजोर रहेको देखिन्छ ।

विजयकुमार बौडेल – 
जेठ २२ – कोरोना भाईरस संक्रमण नियन्त्रण गर्न तानसेन ९ मदनपोखराको समुदायले व्यवस्थित क्वारेन्टाईन निर्माण थालेका छन् ।

तानसेन नगरपालिका वडा नं. ९ मदनपोखराका नागरिकहरुले स्वतस्फुर्त रुपले दमकडाको माण्डव्य बहुमुखी क्याम्पसमा व्यवस्थित क्वारेन्टाईन निर्माण थालेका हुन् । २५ जना क्षमताको व्यवस्थित क्वारेन्टाईन निर्माण गर्न लागेको व्यवस्थापन समिति संयोजक प्रकाश पंगेनीले बताउनुभयो ।

“स्थानिय यूवाहरुले धेरै सक्रिय भएर सहयोग गर्नुभएको छ । सबैजनाले विपत्तीको समयमा सामाजिक जिम्मेवारी सम्झेर काममा लाग्नुभएको छ ।” संयोजक पंगेनीले भन्नुभयो । “कोरोना भाईरस संक्रमणको संभावित जोखिम कम गर्न स्थानिय तहहरु पनी लागीरहेकै छन् तर यसमा समुदायको पनी प्रमुख जिम्मेवारी हुन्छ । त्यही अनुसार हामीले जिम्मेवारी पुरा गर्न लागेका हौं ।”

हरेक कामका लागी सरकारको मुख ताक्नु नपर्ने भन्दै मदनपोखराका समुदायले विपत्तीको बेला स्थानिय तहलाई सघाउनुपर्ने भावनाले क्वारेन्टाईन निर्माण गरिएको संयोजक पंगेनीको भनाई छ ।

क्वारेन्टाईनमा बस्नेहरुलाई खाट, ओड्ने ओछ्याउने कपडा, खाना, सरसफाईका सामग्री, धारा, चर्पी लगाएतको व्यवस्थापन गरिएको स्थानिय व्यवस्थापन समिति सदस्य सुरेश भट्टराईले बताउनुभयो । “भारत लगाएत अन्य स्थान बाट आएका तानसेन ९ का नागरिकहरुलाई बिचल्लीमा नपारी सुरक्षित रुपमा बस्ने व्यवस्थापन गर्ने हाम्रो उद्देश्य हो ।” भट्टराईले भन्नुभयो । “बाहिरबाट आएका यहाँका नागरिकहरुलाई हामी जसरी पनी व्यवस्थापन गरेर सुरक्षित तरिकाले राख्छौं ।”

तानसेन ९ का वडाध्यक्ष हरिसुमर रेग्मीले स्थानिय समुदायको व्यवस्थापनमा व्यवस्थित क्वारेन्टाईन निर्माण हुनु खुसीको कुरा भएको बताउनुभयो । “स्थानिय तहहरु पनी संक्रमण कम गर्न योजना बनाएर लागेका छौं । यसमा समुदायको सहभागीता हुनु उदाहरणिय काम हो ।” वडाध्यक्ष रेग्मीले भन्नुभयो । “यसको व्यवस्थापनमा खट्नुभएका सम्पुर्णलाई धेरै धेरै धन्यवाद छ । आवश्यक परेका विभिन्न सहयोग गर्न स्थानिय तह तयार छ ।”

क्वारेन्टाईनमा बस्नेहरुलाई विहानमा योगा सिकाउने समेत तयारी रहेको स्थानिय नेत्र घिमिरेले बताउनुभयो । “स्वस्थ रहन र रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउन योगा जरुरी छ ।” घिमिरेले भन्नुभयो । “यहाँको क्वारेन्टाईनमा बस्ने नागरिकहरुलाई हामी कुनै पनी समस्या आउन नदिने गरि लागीरहेका छौं ।”

जम्मा ११ वटा कोठाको प्रयोग गरेर क्वारेन्टाईन निर्माण गरिन लागेको दमकडा क्रिकेट क्लबका बोर्ड मेम्बर गोपाल तिमिल्सेनाले जानकारी दिनुभयो । ”११ वटै कोठाको सरसफाई कार्य सम्पन्न भईसकेको छ । विद्युत, धारा लगाएत पनी जडान भईसकेको छ ।” तिमिल्सेनाले भन्नुभयो । “यूवाहरुले सक्रियता पुर्वक साथ दिईरहनुभएको छ ।”

क्वारेन्टाईनमा बस्नेहरुलाई सुरक्षित तरिकाले पारिवारिक भेटघाट गर्न र घरबाटै खाना ल्याउने व्यवस्थापन गरिएको व्यवस्थापन समिति सदस्य छबिलाल भट्टराईले बताउनुभयो । व्यवस्थापन समितिले क्वारेन्टाईनमा बस्नेहरुको सुरक्षाको लागी आचारसंहिता समेत बनाएको छ । बिहान बेलुका व्यक्तिगत सरसफाई तथा खाना समय तालिका समेत समितिले बनाएको छ ।

विपत्तीको समयमा संक्रमण नियन्त्रणका लागी मदनपोखराको समुदायले गरेको यो कामले धेरै ठुलो सामाजिक जिम्मेवारी निर्वाह गरेको सरोकारवालाहरुले बताएका छन् ।